श्री गणेश मंगलाष्टकम्Shri Ganesh Mangalashtakam
गणेश जी के आह्वान, नामों और मंगलकामना से युक्त यह मंगलाष्टकम् किसी भी शुभ कार्य, पूजा अथवा विवाह के आरम्भ में पढ़ा जाता है। अष्टविनायक के रूपों का स्मरण भी इसमें समाहित है।This mangalashtakam, invoking Ganesha’s names and blessing every auspicious act, is recited at the start of any ceremony, worship or wedding. It also recalls the eight forms of the Ashtavinayaka.
॥ मंगलाष्टक ॥॥ Mangalashtakam ॥
स्वस्ति श्रीगणनायकं गजमुखं मोरेश्वरं सिद्धिदं बल्लाळं मुरुडं विनायकमहो विघ्नेश्वरं महागणिम्। चिन्तामणिम् वरेश्वरं गिरिजजं ज्योतिबिंबं मयूरेश्वरं ग्रामे ग्रामे गणाधिपं गणपतिं वन्दे जगद्वन्दितम्॥
Svasti Shri-Gananayakam gajamukham Moreshwaram siddhidam, Ballalam Murudam Vinayakam-aho Vighneshwaram mahaganim. Chintamanim vareshwaram girijajam jyotibimbam Mayureshwaram, grame grame ganadhipam Ganapatim vande jagadvanditam.
मंगलमय श्री गणनायक, गजमुख मोरेश्वर सिद्धिदाता; बल्लाळ, मुरुड विनायक, विघ्नेश्वर महागणपति; चिंतामणि, वरेश्वर, गिरिजा-पुत्र ज्योतिबिंब मयूरेश्वर — गाँव-गाँव में पूजित, समस्त जगत् द्वारा वंदित गणाधिप गणपति को मैं प्रणाम करता हूँ।
Auspicious lord of the ganas, elephant-faced Moreshwar, giver of accomplishment; Ballal, Murud Vinayak, Vighneshwar, the great lord of the ganas; Chintamani, Vareshwar, Girija’s son, radiant Mayureshwar — worshipped in every village, adored by the whole world, to that Ganapati I bow.
वक्रतुण्ड महाकाय कोटिसूर्यसमप्रभ। निर्विघ्नं कुरु मे देव शुभकार्येषु सर्वदा॥
Vakratunda mahakaya koti-surya-samaprabha, nirvighnam kuru me deva shubha-karyeshu sarvada.
हे टेढ़ी सूँड़ और विशाल शरीर वाले, करोड़ों सूर्यों के समान तेजस्वी देव — मेरे सब शुभ कार्य सदा निर्विघ्न करें।
O curved-trunked, great-bodied one, radiant as ten million suns — make all my auspicious undertakings free of obstacles, always.
सुमुखश्चैकदन्तश्च कपिलो गजकर्णकः। लम्बोदरश्च विकटो विघ्ननाशो विनायकः॥
Sumukhash-chaikadantash-cha kapilo gajakarnakah. Lambodarash-cha vikato vighnanasho vinayakah.
सुमुख, एकदन्त, कपिल, गजकर्णक, लम्बोदर, विकट, विघ्ननाश और विनायक — ये नाम हैं।
Sumukha, Ekadanta, Kapila, Gajakarnaka, Lambodara, Vikata, Vighnanasha and Vinayaka.
धूम्रकेतुर्गणाध्यक्षो भालचन्द्रो गजाननः। द्वादशैतानि नामानि यः पठेत् शृणुयादपि॥
Dhumraketur-Ganadhyaksho Bhalachandro Gajananah. Dvadashaitani namani yah pathet shrinuyadapi.
धूम्रकेतु, गणाध्यक्ष, भालचन्द्र और गजानन — ये बारह नाम हैं, जिन्हें जो पढ़े अथवा सुने भी।
Dhumraketu, Ganadhyaksha, Bhalachandra, Gajanana — these twelve names, whoever recites or even hears them.
विद्यारम्भे विवाहे च प्रवेशे निर्गमे तथा। संग्रामे संकटे चैव विघ्नस्तस्य न जायते॥
Vidyarambhe vivahe cha praveshe nirgame tatha. Sangrame sankate chaiva vighnas-tasya na jayate.
उसे विद्यारम्भ में, विवाह में, प्रवेश और निर्गमन में, युद्ध और संकट में कभी विघ्न नहीं होता।
Never faces an obstacle at the start of learning, at marriage, on entering or leaving, in battle, or in any crisis.
गणेशं पूजयित्वा तु मंगलं सर्वकार्यकम्। यः पठेत् प्रातरुत्थाय सर्वविघ्नैः प्रमुच्यते॥
Ganesham pujayitva tu mangalam sarvakaryakam. Yah pathet prataruthaya sarvavighnaih pramuchyate.
गणेश जी का पूजन करके सब कार्य मंगलमय होते हैं; जो प्रातः उठकर इसका पाठ करता है, वह सब विघ्नों से मुक्त हो जाता है।
Worshipping Ganesha makes every undertaking auspicious; whoever rises at dawn and recites this is freed from every obstacle.
गजाननं भूतगणादि सेवितं कपित्थजम्बूफलचारुभक्षणम्। उमासुतं शोकविनाशकारकं नमामि विघ्नेश्वरपादपङ्कजम्॥
Gajananam bhutaganadi sevitam, kapittha-jambu-phala-charu-bhakshanam. Umasutam shoka-vinasha-karakam, namami Vighneshwara-pada-pankajam.
गजमुख, भूतगणों द्वारा सेवित, कैथ-जामुन का भक्षण करने वाले, उमा के पुत्र और शोक के नाशक — उन विघ्नेश्वर के चरण-कमलों को मैं नमन करता हूँ।
Elephant-faced, served by the hosts of beings, savouring the fruit of kapittha and jambu, son of Uma and destroyer of grief — I bow to the lotus feet of the lord of obstacles.
एकदन्तं महाकायं तप्तकाञ्चनसन्निभम्। लम्बोदरं विशालाक्षं वन्देऽहं गणनायकम्॥
Ekadantam mahakayam taptakanchanasannibham. Lambodaram vishalaksham vande’ham gananayakam.
एकदन्त, महाकाय, तपे हुए स्वर्ण के समान कांतिमान, लम्बोदर, विशाल नेत्रों वाले गणनायक को मैं प्रणाम करता हूँ।
The single-tusked, great-bodied one, radiant as molten gold, large-bellied, wide-eyed — I bow to that lord of the ganas.
मंगलं भगवान् विष्णुर्मंगलं गरुडध्वजः। मंगलं पुण्डरीकाक्षो मंगलायतनो हरिः॥ सर्वमंगलमांगल्ये शिवे सर्वार्थसाधिके। शरण्ये त्र्यम्बके गौरि नारायणि नमोऽस्तु ते॥
Mangalam Bhagavan Vishnur-mangalam Garudadhvajah. Mangalam Pundarikaksho mangalayatano Harih. Sarva-mangala-mangalye shive sarvartha-sadhike, sharanye tryambake gauri Narayani namostu te.
मंगलमय हैं भगवान विष्णु, मंगलमय हैं गरुड़ध्वज। मंगलमय हैं कमल-नयन, मंगल के धाम हरि हैं। सब मंगलों की मंगलमयी, कल्याणी, सब प्रयोजन सिद्ध करने वाली, शरण देने वाली त्रिनेत्रा गौरी नारायणी — आपको नमस्कार है।
Auspicious is Lord Vishnu, auspicious is the one whose banner is Garuda. Auspicious is the lotus-eyed one, Hari, the abode of all that is auspicious. Auspicious among all auspicious things, benign, accomplisher of every purpose, giver of refuge — three-eyed Gauri, Narayani, salutations to you.
कब और कैसे करेंWhen and how it is observed
विवाह, गृह-प्रवेश, नामकरण अथवा किसी भी मांगलिक कार्य के आरम्भ में पढ़ा जाता है।Recited at the start of a wedding, house-warming, naming ceremony or any other auspicious occasion.