अच्युतं केशवं — अच्युताष्टकम्Achyutam Keshavam — Achyutashtakam
शंकराचार्य के अच्युताष्टकम् के श्लोक ही आज के लोकप्रिय “अच्युतम केशवम” भजन का मूल हैं — कृष्ण और राम के नामों की माला।The verses of Shankaracharya’s Achyutashtakam are the root of today’s popular “Achyutam Keshavam” — a garland of the names of Krishna and Ram.
॥ अष्टकम् ॥॥ Ashtakam ॥
अच्युतं केशवं रामनारायणं कृष्णदामोदरं वासुदेवं हरिम्। श्रीधरं माधवं गोपिकावल्लभं जानकीनायकं रामचन्द्रं भजे॥
Achyutam Keshavam Rama-Narayanam Krishna-Damodaram Vasudevam Harim. Shridharam Madhavam Gopika-vallabham Janaki-nayakam Ramchandram bhaje.
मैं अच्युत, केशव, राम, नारायण, कृष्ण, दामोदर, वासुदेव, हरि, श्रीधर, माधव, गोपियों के प्रिय और जानकी के स्वामी रामचन्द्र का भजन करता हूँ।
I worship the Unfallen One — Keshav, Ram, Narayan, Krishna, Damodar, Vasudev, Hari, Shridhar, Madhav, beloved of the gopis, and Ramchandra, lord of Janaki.
अच्युतं केशवं सत्यभामाधवं माधवं श्रीधरं राधिकाराधितम्। इन्दिरामन्दिरं चेतसा सुन्दरं देवकीनन्दनं नन्दजं सन्दधे॥
Achyutam Keshavam Satyabhama-dhavam Madhavam Shridharam Radhika-radhitam. Indira-mandiram chetasa sundaram Devaki-nandanam Nandajam sandadhe.
सत्यभामा के पति, राधिका के आराध्य, लक्ष्मी के धाम, चित्त को सुंदर लगने वाले, देवकी-नन्दन और नन्द के पुत्र — उन्हें मैं हृदय में धारण करता हूँ।
Husband of Satyabhama, adored by Radhika, dwelling place of Lakshmi, lovely to the mind, son of Devaki and child of Nand — him I hold in my heart.
विष्णवे जिष्णवे शङ्खिने चक्रिणे रुक्मिणीरागिणे जानकीजानये। वल्लवीवल्लभायार्चितायात्मने कंसविध्वंसिने वंशिने ते नमः॥
Vishnave jishnave shankhine chakrine Rukmini-ragine Janaki-janaye. Vallavi-vallabhaya architaya atmane Kansa-vidhvansine vanshine te namah.
सर्वव्यापी, विजयी, शंख-चक्र धारी, रुक्मिणी के प्रेमी, जानकी के पति, गोपियों के प्रिय, पूजित आत्मस्वरूप, कंस-विध्वंसक और वंशीधर — आपको नमस्कार।
To the all-pervading victor who bears conch and discus, lover of Rukmini, husband of Janaki, darling of the cowherd women, the worshipped Self, destroyer of Kansa, bearer of the flute — salutations.
कृष्ण गोविन्द हे राम नारायण श्रीपते वासुदेवाजित श्रीनिधे। अच्युतानन्त हे माधवाधोक्षज द्वारकानायक द्रौपदीरक्षक॥
Krishna Govinda he Rama Narayana Shripate Vasudeva-jita Shrinidhe. Achyutananta he Madhava-adhokshaja Dwaraka-nayaka Draupadi-rakshaka.
हे कृष्ण, गोविन्द, राम, नारायण, श्रीपति, अजित वासुदेव, श्रीनिधि, अच्युत, अनन्त, माधव, अधोक्षज, द्वारका के स्वामी और द्रौपदी के रक्षक!
O Krishna, Govind, Ram, Narayan, lord of Shri, unconquered Vasudev, treasury of fortune, unfallen, endless, Madhav, Adhokshaj, lord of Dwaraka, protector of Draupadi!
राक्षसक्षोभितः सीतया शोभितो दण्डकारण्यभूपुण्यताकारणः। लक्ष्मणेनान्वितो वानरैः सेवितोऽगस्त्यसम्पूजितो राघवः पातु माम्॥
Rakshasa-kshobhitah Sitaya shobhito Dandakaranya-bhu-punyata-karanah. Lakshmanenanvito vanaraih sevito ’gastya-sampujito Raghavah patu mam.
राक्षसों को व्याकुल करने वाले, सीता के साथ शोभित, दण्डकारण्य की भूमि को पवित्र करने वाले, लक्ष्मण-सहित, वानरों से सेवित और अगस्त्य से पूजित राघव मेरी रक्षा करें।
He who troubled the demons, who shone beside Sita, who made the Dandaka forest holy, attended by Lakshman, served by the vanaras and honoured by Agastya — may Raghav protect me.