श्री गणेश स्तुतिShri Ganesh Stuti

Shri Ganesh Stutiश्री गणेश स्तुति

गणेश-पूजन के आरम्भ में बोली जाने वाली स्तुतियों का एक पारम्परिक संकलन — ध्यान-श्लोक, ऋग्वेद का गणपति-सूक्त, द्वादश नामों की स्तुति और अनेक नमस्कार-मंत्र इसमें समाहित हैं। अंत में गणपति बीज मंत्र और गणेश गायत्री से समापन होता है।A traditional compilation of invocations recited at the start of Ganesh worship — dhyana verses, the Rig Vedic Ganapati sukta, praise of the twelve names, and a series of salutation mantras, closing with Ganapati’s seed mantra and the Ganesh Gayatri.

100%

॥ स्तुति ॥॥ Stuti ॥

१

गजाननं भूतगणादि सेवितं कपित्थजम्बूफलचारुभक्षणम्। उमासुतं शोकविनाशकारकम् नमामि विघ्नेश्वरपादपङ्कजम्॥

Gajananam bhutaganadi sevitam, kapittha-jambu-phala-charu-bhakshanam. Umasutam shoka-vinasha-karakam, namami Vighneshwara-pada-pankajam.

गजमुख, भूतगणों द्वारा सेवित, कैथ और जामुन के फलों का सुंदर भक्षण करने वाले, उमा के पुत्र और शोक के नाशक — उन विघ्नेश्वर के चरण-कमलों को मैं नमन करता हूँ।

Elephant-faced, served by the hosts of beings, savouring the fruit of kapittha and jambu, son of Uma and destroyer of grief — I bow to the lotus feet of the lord of obstacles.

२

अगजाननपद्मार्कं गजाननमहर्निशम्। अनेकदन्तं भक्तानाम् एकदन्तमुपास्महे॥

Agajanana-padmarkam gajananam ahar-nisham, anekadantam bhaktanam ekadantam upasmahe.

पार्वती के मुख-कमल को सूर्य के समान खिलाने वाले, रात-दिन गजमुख — भक्तों के लिए अनेक रूप धरने वाले उन एकदन्त की हम उपासना करते हैं।

Sun to the lotus face of the mountain’s daughter, elephant-faced day and night — we worship the single-tusked one, of many forms for his devotees.

३

वक्रतुण्ड महाकाय सूर्यकोटि समप्रभ। निर्विघ्नं कुरु मे देव शुभकार्येषु सर्वदा॥

Vakratunda mahakaya surya-koti samaprabha, nirvighnam kuru me deva sarva-karyeshu sarvada.

हे टेढ़ी सूँड़ और विशाल शरीर वाले, करोड़ों सूर्यों के समान तेजस्वी देव — मेरे सब शुभ कार्य सदा निर्विघ्न करें।

O curved-trunked, great-bodied one, radiant as ten million suns — make all my auspicious undertakings free of obstacles, always.

४

गणानां त्वा गणपतिं हवामहे कविं कवीनामुपमश्रवस्तमम्। ज्येष्ठराजं ब्रह्मणां ब्रह्मणस्पत आ नः शृण्वन्नूतिभिः सीद सादनम्॥

Gananam tva Ganapatim havamahe, kavim kavinam upama-shravastamam. Jyeshtharajam brahmanam brahmanaspata, a nah shrinvan-nutibhih sida sadanam.

हे गणों के अधिपति गणपति, हम आपका आह्वान करते हैं — आप कवियों में श्रेष्ठ, अत्यंत यशस्वी हैं। हे ब्रह्मणस्पते, ब्राह्मणों में ज्येष्ठ राजा — हमारी पुकार सुनते हुए अपनी रक्षाओं सहित हमारे यज्ञ-स्थान में विराजमान हों।

We call upon you, Ganapati, lord of the ganas — foremost sage among sages, of highest renown. O Brahmanaspati, eldest king among the priestly powers, hear us and come, with your protections, to this place of offering.

५

प्रणम्य शिरसा देवं गौरीपुत्रं विनायकम्। भक्तावासं स्मरेन्नित्यमायुष्कामार्थसिद्धये॥

Pranamya shirasa devam Gauriputram Vinayakam, bhaktavasam smarennityam ayushkamarthasiddhaye.

सिर झुकाकर गौरी-पुत्र विनायक को प्रणाम कर, भक्तों के हृदय में निवास करने वाले उस देव का नित्य स्मरण करना चाहिए — जिससे आयु, इच्छा और अर्थ की सिद्धि होती है।

Bowing the head to Vinayaka, son of Gauri, who dwells in the hearts of his devotees — one should remember him daily, for the fulfilment of longevity, desire and purpose.

६

प्रथमं वक्रतुण्डं च एकदन्तं द्वितीयकम्। तृतीयं कृष्णपिङ्गाक्षं गजवक्त्रं चतुर्थकम्॥

Prathamam Vakratundam cha Ekadantam dvitiyakam, tritiyam Krishnapingaksham gajavaktram chaturthakam.

पहला नाम वक्रतुण्ड, दूसरा एकदन्त, तीसरा कृष्णपिङ्गाक्ष और चौथा गजवक्त्र है।

The first name is Vakratunda, the second Ekadanta, the third Krishnapingaksha, the fourth Gajavaktra.

७

लम्बोदरं पञ्चमं च षष्ठं विकटमेव च। सप्तमं विघ्नराजेन्द्रं धूम्रवर्णं तथाष्टमम्॥

Lambodaram panchamam cha shashtham Vikatameva cha, saptamam Vighnarajendram Dhumravarnam tathashtamam.

पाँचवाँ लम्बोदर, छठा विकट, सातवाँ विघ्नराजेन्द्र और आठवाँ धूम्रवर्ण है।

The fifth is Lambodara, the sixth Vikata, the seventh Vighnarajendra, the eighth Dhumravarna.

८

नवमं भालचन्द्रं च दशमं तु विनायकम्। एकादशं गणपतिं द्वादशं तु गजाननम्॥

Navamam Bhalachandram cha dashamam tu Vinayakam, ekadasham Ganapatim dvadasham tu Gajananam.

नवाँ भालचन्द्र, दसवाँ विनायक, ग्यारहवाँ गणपति और बारहवाँ गजानन है।

The ninth is Bhalachandra, the tenth Vinayaka, the eleventh Ganapati, the twelfth Gajanana.

९

द्वादशैतानि नामानि त्रिसन्ध्यं यः पठेन्नरः। न च विघ्नभयं तस्य सर्वसिद्धिकरं प्रभो॥

Dvadashaitani namani trisandhyam yah pathennarah, na cha vighnabhayam tasya sarvasiddhikaram prabho.

जो इन बारह नामों का त्रिसंध्या पाठ करता है, उसे विघ्नों का भय नहीं रहता — यह उसे सब सिद्धियाँ देने वाला है।

Whoever recites these twelve names at the three junctures of the day knows no fear of obstacles — this bestows every success.

१०

विद्यार्थी लभते विद्यां धनार्थी लभते धनम्। पुत्रार्थी लभते पुत्रान् मोक्षार्थी लभते गतिम्॥

Vidyarthi labhate vidyam dhanarthi labhate dhanam, putrarthi labhate putran mokshaarthi labhate gatim.

विद्यार्थी विद्या पाता है, धनार्थी धन, पुत्रार्थी पुत्र और मोक्षार्थी मोक्ष-गति पाता है।

The seeker of learning gains learning, of wealth gains wealth, of a son gains sons, of liberation gains that path.

११

सर्वमङ्गलमाङ्गल्ये शिवे सर्वार्थसाधिके। शरण्ये त्र्यम्बके गौरि नारायणि नमोऽस्तु ते॥

Sarva-mangala-mangalye shive sarvartha-sadhike, sharanye tryambake gauri Narayani namostu te.

सब मंगलों की मंगलमयी, कल्याणी, सब प्रयोजन सिद्ध करने वाली, शरण देने वाली त्रिनेत्रा गौरी नारायणी — आपको नमस्कार है।

Auspicious among all auspicious things, benign, accomplisher of every purpose, giver of refuge — three-eyed Gauri, Narayani, salutations to you.

१२

गणेशाय नमस्तुभ्यं सर्वसिद्धिप्रदायक। विघ्नराज नमस्तुभ्यं नमस्ते विघ्ननाशन॥

Ganeshaya namastubhyam sarva-siddhi-pradayaka, Vighnaraja namastubhyam namaste Vighnanashana.

हे गणेश, सब सिद्धियाँ देने वाले, आपको नमस्कार; हे विघ्नराज, विघ्नों के नाशक, आपको नमस्कार।

Salutations to you, Ganesha, giver of every accomplishment; salutations to you, Vighnaraja, destroyer of obstacles.

१३

एकदन्ताय शुद्धाय सुमुखाय नमो नमः। कपिलाय च देवाय गणाध्यक्षाय ते नमः॥

Ekadantaya shuddhaya sumukhaya namo namah, Kapilaya cha devaya Ganadhyakshaya te namah.

एकदंत, शुद्ध और सुमुख को बार-बार नमस्कार; कपिल-वर्ण देव और गणों के अध्यक्ष को नमस्कार।

Salutations, salutations to the single-tusked, the pure, the fair-faced one; salutations to the tawny-hued god, lord of the ganas.

१४

गजवक्त्राय देवाय लम्बोदराय ते नमः। विकटाय परेशाय धूम्रकेतवे नमो नमः॥

Gajavaktraya devaya Lambodaraya te namah, Vikataya pareshaya Dhumraketave namo namah.

गज-मुख देव, लम्बोदर को नमस्कार; विकट, परमेश्वर और धूम्रकेतु को बार-बार नमस्कार।

Salutations to the elephant-faced god, Lambodara; salutations, salutations to Vikata, the supreme lord, Dhumraketu.

१५

भालचन्द्राय शर्वाय हेरम्बाय नमो नमः। विनायकाय देवाय गणपतये नमो नमः॥

Bhalachandraya sharvaya Herambaya namo namah, Vinayakaya devaya Ganapataye namo namah.

भालचन्द्र, शर्व और हेरम्ब को बार-बार नमस्कार; विनायक देव और गणपति को नमस्कार।

Salutations, salutations to Bhalachandra, to Sharva, to Heramba; salutations to the god Vinayaka, to Ganapati.

१६

नमस्तेऽस्तु गणाध्यक्ष नमस्ते विघ्ननाशन। नमस्तेऽस्तु उमापुत्र सर्वसिद्धिप्रदायक॥

Namaste astu Ganadhyaksha namaste Vighnanashana, namaste astu Umaputra sarva-siddhi-pradayaka.

हे गणाध्यक्ष, आपको नमस्कार; हे विघ्ननाशन, आपको नमस्कार; हे उमापुत्र, सब सिद्धियों के दाता, आपको नमस्कार।

Salutations to you, lord of the ganas; salutations, destroyer of obstacles; salutations to you, son of Uma, giver of every accomplishment.

१७

त्वं माता त्वं पिता देव त्वं बन्धुस्त्वं च दैवतम्। त्वं ज्ञानं त्वं धनं देव त्वं सर्वं गणनायक॥

Tvam mata tvam pita deva tvam bandhus tvam cha daivatam, tvam jnanam tvam dhanam deva tvam sarvam Gananayaka.

हे देव, आप ही माता, आप ही पिता, आप ही बन्धु और आप ही इष्टदेव हैं। आप ही ज्ञान, आप ही धन — हे गणनायक, आप ही सब कुछ हैं।

You are my mother, O god, you are my father; you are my kin and my deity. You are knowledge, you are wealth — O lord of the ganas, you are everything.

१८

हे गणेश करुणासागर दीनबन्धु दयामय। भक्तानां दुःखहर्ता त्वं मंगलं कुरु सर्वदा॥

He Ganesha karuna-sagara dinabandhu dayamaya, bhaktanam duhkha-harta tvam mangalam kuru sarvada.

हे गणेश, करुणा के सागर, दीनों के बन्धु, दयामय — भक्तों के दुःख हरने वाले आप, सदा मंगल करें।

O Ganesha, ocean of compassion, friend of the humble, full of mercy — remover of your devotees’ sorrows, grant auspiciousness always.

ॐ गं गणपतये नमः। ॐ श्री गणेशाय नमः। ॐ एकदन्ताय विद्महे वक्रतुण्डाय धीमहि। तन्नो दन्तिः प्रचोदयात्॥

Om gam Ganapataye namah. Om shri Ganeshaya namah. Om ekadantaya vidmahe vakratundaya dhimahi, tanno dantih prachodayat.

गणपति के बीज मंत्र और गणेश गायत्री के साथ स्तुति का समापन होता है — वे दंती हमें सद्बुद्धि की ओर प्रेरित करें।

The stuti closes with Ganapati’s seed mantra and the Ganesh Gayatri — may that tusked lord inspire our understanding.